Van Minne Hoekstra die in 1909 als eerste over de finish kwam tot Henk Angenent in 1997. Alle officiële edities op een rij, plus de cultuurkant: de film, de musical en het verhaal van kroonprins Willem-Alexander als W.A. van Buren.
Vijftien keer in 88 jaar — gemiddeld eens in de zes jaar — werd de echte Elfstedentocht voltooid. Vijftien keer ook werd er een nieuw verhaal toegevoegd aan een traditie die in 1909 begon met een groep amateurs en uitgroeide tot het ultieme schaatsmoment van Nederland.
De rode draad is altijd hetzelfde: tweehonderd kilometer op natuurijs, langs Leeuwarden, Sneek, IJlst, Sloten, Stavoren, Hindeloopen, Workum, Bolsward, Harlingen, Franeker en Dokkum. Maar elke editie kreeg zijn eigen karakter. 1929 ging de geschiedenis in als de tocht met de bevroren teen van Karst Leemburg. 1940 leverde vijf gedeelde winnaars op — protest tegen de gevoeligheid van een vlak voor de oorlog gehouden prijsuitreiking. 1963 werd zo onmenselijk koud dat van de tienduizend toerrijders maar 69 het kruisje haalden, een dag die voor altijd 'De Hel van '63' zou heten. En in 1985 stond Evert van Benthem ineens op de kaart, om het jaar daarop zijn titel te verdedigen — terwijl een onbekende deelnemer met startnummer 200 onder de schuilnaam W.A. van Buren door Friesland reed.
Hieronder vind je alle vijftien edities, op chronologische volgorde. Elke editie heeft zijn eigen artikel met winnaarstijden, weersomstandigheden, deelnemersaantallen en de verhalen achter de cijfers. Daarna komt een blok met cultuurpagina's — de film, de musical en het Willem-Alexander-verhaal — en tot slot een overzicht met alle winnaars op één pagina.
De Tocht der Tochten is meer dan vijftien data. Het is een Friese identiteit, een collectief geheugen, een ritueel dat heel Nederland in beweging brengt zodra de Vereniging De Friesche Elf Steden zegt: it giet oan.
Chronologisch geordend, van 1909 tot 1997. Klik op een kaart voor het volledige verhaal van die editie.
Achttien graden vorst. IJzelregen in het oosten. Een storm waaide pal in het gezicht. Van de 10.000 toerrijders haalden er slechts 69 het kruisje, en winnaar Reinier Paping kwam aan met bevroren wimpers en een bloedend oog. Dit is het verhaal van de meest legendarische editie in de geschiedenis van de Elfstedentocht.
Lees het volledige verhaalDe Elfstedentocht inspireerde een speelfilm, een musical en talloze televisiebeelden. Plus het verhaal dat kroonprins Willem-Alexander onder schuilnaam meereed.
Elke editie gaat langs dezelfde elf historische steden. We hebben aparte gidsen voor elke stad — Leeuwarden, Sneek, IJlst, Sloten, Stavoren, Hindeloopen, Workum, Bolsward, Harlingen, Franeker en Dokkum.