Leeuwarden, Sneek, IJlst, Sloten, Stavoren, Hindeloopen, Workum, Bolsward, Harlingen, Franeker en Dokkum — een ronde langs de elf Friese steden die de schaatstocht haar naam gaf, en die elk een eigen verhaal hebben buiten het ijs om.
De Elfstedentocht draait om elf steden — ook als er geen ijs ligt. Want al deze steden bestonden lang voordat Pim Mulier in 1909 op het idee kwam ze in één tocht te verbinden. Ze hebben elk hun eigen middeleeuwse geschiedenis, eigen scheepvaart, eigen muziek, eigen klederdracht. Samen vormen ze het hart van Friesland.
De route loopt vrijwel in een rondje door de provincie. Vanuit hoofdstad Leeuwarden gaat het zuidwaarts via Sneek en IJlst naar het kleine Sloten, en zo verder langs het IJsselmeer richting Stavoren, Hindeloopen en Workum. Bolsward, Harlingen en Franeker liggen in de noordwesthoek van Friesland. Dokkum, in het uiterste noorden, is het verre keerpunt — daar wordt de helft van de tocht bereikt en stempelen de rijders hun controlekaart. Daarna komt de terugweg naar Leeuwarden, vaak in het donker, vaak met tegenwind.
Allemaal zijn het stedenrechtelijke nederzettingen uit de middeleeuwen — sommige al voor 1200 gesticht. Allemaal hebben ze ooit hun rijkdom te danken gehad aan handel, scheepvaart of nijverheid: Stavoren als Hanzestad, Workum als pottenbakkersstad, Hindeloopen als walvisvaardersnest, Harlingen als veerhaven naar de Waddeneilanden. En allemaal zijn ze klein. Sloten, met nog geen 700 inwoners, is officieel het kleinste stadje van Nederland.
Wat ze óók delen: een station op de denkbeeldige Elfsteden-route. Zelfs als die route in jaren niet gereden is, hangt er in elke stad een bordje aan de gevel — een herinnering aan dat ene moment in 1909 toen ze op de kaart van een nieuw nationaal verhaal terechtkwamen.
Voor elke stad hebben we een aparte pagina met bezienswaardigheden, musea, horeca-tips en het verhaal van die specifieke plek. Daarnaast vind je hieronder thematische gidsen: het Eerste Friese Schaatsmuseum in Hindeloopen, de 11Fountains-kunstroute, en aparte pagina's over eten, drinken en overnachten.
Per stad een eigen pagina met bezienswaardigheden, restaurants, hotels en de geschiedenis. Volgorde: zoals de schaatsroute er doorheen gaat.
Praktische pagina's die je helpen plannen — voor eten, slapen, musea en de kunstroute langs alle elf steden.
De geschiedenis van vijftien officiële edities, plus alternatieve moderne varianten zoals de Fietselfstedentocht, de SUP-tour en de schaatsmarathon op de Weissensee.