Een Friese tocht in de Oostenrijkse bergen
Sinds 1989 wordt op de Weissensee in de Oostenrijkse deelstaat Karinthie de Alternatieve Elfstedentocht verreden. Het is de bekendste 'vervangende' tocht voor de Nederlandse schaatsers die jaar in jaar uit op vorst hopen in eigen land. Op de Weissensee is wel praktisch ieder jaar voldoende ijs: het meer ligt op iets meer dan 900 meter hoogte en vriest in januari betrouwbaar dicht. Voor veel Nederlandse natuurijsschaatsers is de Weissensee daarmee de jaarlijkse plek om de lange tochten te rijden waar in Nederland alleen in uitzonderlijke winters gelegenheid voor is. Het evenement is een mix van toer- en wedstrijdrijden, met afstanden tot 200 kilometer op het meer. Voor wie nooit op de Elfstedentocht heeft kunnen meedoen is dit doorgaans de plek waar de droom van de lange afstand op natuurijs wordt waargemaakt. De vergelijking met andere alternatieven, zoals de Fietselfstedentocht of de Winterfiets Elfstedentocht, maakt zichtbaar hoezeer Nederlanders hebben gezocht naar een vervanging.
Wat houdt de tocht in
De Alternatieve Elfstedentocht is de prestatie- of marathonrit van het Weissensee-programma. Schaatsers leggen op een aantal rondes het meer over een totale afstand van 200 kilometer af. Daarnaast worden in dezelfde week kortere tochten van honderd kilometer gehouden, en eveneens speciale wedstrijddagen voor profschaatsers. Het is de combinatie van een groot deelnemersveld, een vaste route op het meer en strakke organisatie die de Weissensee-tochten kenmerkt. De finishboog en het feestterrein staan in Techendorf, het dorp aan de zuidkant van het meer. Vanaf daar wordt vertrokken en gefinisht. De toerrijders krijgen geen klassement, de prestatierijders wel. Wie de afstand voltooit ontvangt een herinneringsspeld, een ander symbool dan de bekende Friese kruisjes maar met een vergelijkbare betekenis voor de drager.
De editie 2026 in Karinthie
De tochten en wedstrijden van de editie 2026 worden gehouden in de periode van 19 januari tot en met 30 januari 2026. Het traditionele rijdersmoment in de grote feesttent vindt plaats op de eerste dag van het programma. Inschrijven kan op het moment van schrijven nog steeds, zowel online als ter plekke op de Weissensee. Voor het complete programma, de specifieke wedstrijddagen en de actuele inschrijfvoorwaarden raadpleegt u de officiele evenementenwebsite (weissensee.nl). Voor reizigers uit Nederland is de Weissensee per auto, vliegtuig (via Klagenfurt of Salzburg) en trein bereikbaar. Vanaf Salzburg en Klagenfurt rijden bussen of treinen naar het Weissensee-gebied. Veel Nederlanders boeken een appartement of pension in Techendorf, Naggl of Neusach voor de duur van het evenement.
Wat het bijzonder maakt
De Weissensee verschilt van een Nederlandse Elfstedentocht doordat het meer langgerekt is en de tocht in rondes wordt gereden, in plaats van een doorgaande route langs verschillende steden. Het ijs is doorgaans dikker en betrouwbaarder dan op de Friese vaarten, maar het kan koud zijn: temperaturen onder min vijftien zijn niet ongewoon in de ochtend. Een ander verschil is de aanlooptijd: voor de Weissensee schrijft u maanden vooruit in en heeft u een trainingsschema. Bij een Nederlandse Elfstedentocht is de aankondiging maximaal 48 uur van tevoren. Voor wie de spanning van een echte landtocht door de Friese velden zoekt blijft de Weissensee een vervanger; voor wie de prestatie van 200 kilometer schaatsen wil leveren is het de meest betrouwbare gelegenheid van Europa. Vergelijkingen met andere keuzes zijn te maken in het artikel welke alternatieve tocht past bij mij.
Voorbereiding en deelname
Wie wil starten doet er goed aan zich vroeg in te schrijven, ruim voor de winterperiode begint. Inschrijven verloopt via de website. Naast de fysieke voorbereiding is er rond de tocht een community-cultuur van schaatsverenigingen die jaarlijks gezamenlijk afreizen. Veel Nederlanders nemen deel als onderdeel van een vereniging of schaatsgroep. Materiaal: noren of doorlopers met scherp geslepen ijzers, kleding in lagen, een muts en handschoenen die ook bij ijswind warm houden, en proviand voor onderweg. De tochten zijn lang en hebben tussenstops met voedsel en warme drank. Op het ijs is een doorlopende EHBO-organisatie aanwezig en zijn rayonhoofden aangesteld die het gebied bewaken. De Weissensee is daarmee niet alleen een sportief evenement maar ook een georganiseerde manier voor Nederlanders om de natuurijservaring buiten Nederland te beleven.